فرمانداری ویژه شهرستان بروجرد
وضعيت تاريخي
درسال 24 هجري (خلافت عمر) منطقه جبال كه بروجرد نيز جزء آن بود به تصرف سپاه اسلامي درآمد . درزمان مامون عباسي (199 هجري) ، حسن عيسي عجلي به حكومت منطقه نامزد شد كه پس از وي فرزندش به نام قاسم بن عيسي عجلي ابودلف به جاي پدرنشست وي مردمي شجاع ، شاعر ونويسنده بود وبه دستوراو شهركرج ساخته شد كه بعدانام كرج ابودلف به خود گرفت (كرج ابودلف درنزديكي كره رود دراستان مركزي است) . درآن روزگار مردي بنام حموله بن علي اكبربروجردي درشهرخود حاكم بود ووزارت آل عجل را نيز به عهده گرفت .

ياقوت حموي درمعجم البلدان وحمدالله مستوفي درنزهه القلوب درباره اين شهرمي نويسند :

بروجرد شهري است بين همدان وكرج ابودلف كه احتمالاً حوالي كره رود (اراك امروزي) است وفاصله اش تا همدان 18 فرسخ وتا كرج ابودلف 10 فرسخ است (اين ارقام صحيح به نظر نمي رسد بلكه تا همدان 24 فرسخ وتا كرج 14 فرسخ صحيح تراست) ، آب وهوايش وسط ، شرابش نيكو وزعفران درباغات آن كشت مي شود .

توضيح : موضوع كشت زعفران را هم ابن حوقل درصوره الارض ونيز حمدالله مستوفي درنزهه القلوب بيان كرده اند .

ژاك دمورگان فرانسوي به همراه هيأت علمي درسوم ژوئن 1810 ميلادي از بروجرد ديدن نموده ودرباره بروجرد چنين گفته است : بروجرد شهرخيلي قديمي است تا آنجا كه بنايش را به ارد اشكاني يا خسرو ساساني نسبت مي دهند خوب وتميز ساخته شده است ودراطرافش باغهاي زيبا است ازجمله باغشاه كه به لحاظ چنارهاي زيبايش قابل توجه مي باشد (سابقاً فتحعليشاه قاجار درباغشاه قصري داشته است كه امروز خرابه اي بد شكل وبدقواره از آن مانده است)

درعصر فتحعليشاه ، شاهزاده محمد تقي ميرزا حسام السلطنه كه حاكم خوزستان ولرستان وبروجرد بود ، بروجرد را مركز حكومت خود قرارداده ودستورداد بازار شهر را مرمت كنند وبناي مسجد ساطاني (امام خميني) را به اتمام رساند .
بروجرد درنگاه تاريخ

شهربروجرد از شهرهاي زيباي غرب كشور با مختصات جغرافيايي 48 درجه و45 دقيقه طول شرقي و33 درجه و53 دقيقه عرض شمالي از نصف النهارگرينويچ قرارگرفته است . فاطمه اين شهرتا مركزاستان 110 كيلومتروتا مركزكشور 397 كيلومتر است .

اولين كساني كه دراين شهرقبل وبعد از اسلام ساكن بودند دراطراف مسجد جامع كنوني زندگي مي كردند بدين ترتيب محل مسجد جامع قطب زيستي بوده است .

وجه تسميه بروجرد : اين شهربه نامهاي بروگرد ، وروگرد ، باروگردناميده شده است استاد سعيد نفيسي مي نويسد : آباديهايي كه درآخرآنها پسوند گرد آمده است در دوره ساسانيان وحتي قبل از آن ساخته شده اند مانند خسروگرد ، فيروزگرد و … لذا بناي شهردرقبل از اسلام حتمي است .

استاد جعفرشهيدي معتقد است : بروجرد تغيير يافته ويروگرد كه ويرو شاهزاده اشكاني دستورساختن شهر مذكور را داد . ويرو درگوراب (نهاوند) حكومت داشته است .

ميرزا حبيب قاآني شاعر عصر ناصري درسال 1267 هجري قمري به بروجرد مسافرت وشهر را با آب وهوايي دلكش وچهارفصل توصيف نموده وبيت زيرا در وصف آن سروده است .

گرچه سپاهان بهشت روي زمين است ليك نيرزد به يك بهاربروجرد

برخي معتقدند كه پيرامون شهربرج وباروي متعدد داشته ولذا نام اين شهرباروگرد بوده است ، عده اي ديگرعقيده دارند كه دراطراف شهرباغات ميوه فراوان بوده است لذا نام شهربروگرد بوده است وسرانجام جمعي براين عقيده اند كه سپاه يزدگرد سوم درنبرد نهاوند (فتح الفتوح) پس از شكست متواري شده ويكبار ديگر دراين محل بدوريزدگرد سوم كه خود عقب نشيني كرده بود جمع شدند لذا نام شهربروگرد كه پس از حمله اعراب وتسلط فرهنگ عرب برايران پسوند گرد ، جرد شده است .

درشرق بروجرد زمينهاي حاصلخيز موسوم به دشتله (دشت لاله) گسترده شده است نام ديگراين منطقه قصبه است وبه نقل از تاريخ اين منطقه همان قصبه يزدگرد است كه به فرمان يزدگرد سوم براي استفاده صاحبان اغنام واحشام كه از جبهه نهاوند درمسيرهجوم تازيان به عقب نشسته اند درنظر گرفته شده است . دهنو شاقلي درشمال شهربروجرد قراردارد كه محل استقرار نيروهاي نظامي شاه ساساني بوده وبا توجه به اينكه هجوم اعراب وجنگ نهاوند (فتح الفتوح) را پيش بيني مي كرده است اين منطقه را كه پشت جبهه وآرام بوده است درنظرگرفته وهنوز هم دهنو شاقلي به همين نام شهرت دارد وبه جلگه بروجرد مشرف است .
تاریخ به روز رسانی: 1393/08/18
Powered by DorsaPortal